Maskotka obciążeniowa w klasie: wskazówki dla nauczycieli

Być może rodzic albo uczeń pyta, czy maskotka obciążeniowa może przyjść do szkoły. A może to szkoła myśli o zakupie własnej maskotki do cichego kącika. Dla niektórych dzieci miękka, ciężka przytulanka w klasie jest miłym punktem spokoju. Ten artykuł pomaga nauczycielom używać jej dobrze: z jasnymi ustaleniami, stałym miejscem w ciągu dnia i bezpieczeństwem jako naturalną podstawą. O innych grupach przeczytasz w części Dla kogo.

Co maskotka obciążeniowa w klasie może dać uczniowi?

Maskotka obciążeniowa daje uczniowi coś miękkiego i ciężkiego do potrzymania. Wiele dzieci lubi ten ciężar na kolanach lub przy piersi. Jest to uspokajające i daje coś, czego można się przytrzymać w głośnej lub napiętej chwili. W ten sposób maskotka może pomóc na chwilę się wyciszyć, na przykład po hałaśliwej przerwie.

Badania nad maskotkami obciążeniowymi w klasie są dopiero na początku. W przypadku kamizelek obciążeniowych w szkole badacze nie znaleźli wyraźnego wpływu na koncentrację ani na to, jak długo dzieci pozostawały przy zadaniu. Traktuj więc maskotkę przede wszystkim jako pomoc w uspokojeniu się i dobrym samopoczuciu, a nie jako sposób na poprawę zachowania czy wyników. Najlepiej przekonać się, czy pasuje uczniowi, próbując spokojnie razem z nim. Więcej o koncentracji przeczytasz w artykule Maskotka obciążeniowa a koncentracja w szkole, podczas nauki i w pracy, a o uczniach z ADHD w artykule Maskotka obciążeniowa przy ADHD.

Kiedy i gdzie jej używać?

Stałe miejsce lub stała pora sprawiają, że wszystko jest dla ucznia jasne i znajome. Dobre momenty to na przykład:

• w cichym kąciku, gdzie uczeń może na chwilę dojść do siebie;
• na kolanach podczas wyjaśniania nowego materiału lub czytania opowieści;
• po przerwie albo lekcji wychowania fizycznego, gdy trudno przejść do cichej pracy;
• w napiętej chwili, takiej jak sprawdzian czy prezentacja przed klasą.

Używaj jej krótko i celowo, żeby pozostała czymś wyjątkowym. Brytyjska służba terapii zajęciowej dla dzieci radzi używać obciążeniowych poduszek na kolana przez krótki czas, a nie przez cały dzień. Nie ma ustalonego idealnego czasu, więc zobacz, co pasuje danemu uczniowi. Ustalcie razem jasny początek i koniec, na przykład za pomocą klepsydry albo do końca wyjaśnienia.

Co ustalić z rodzicami i zespołem wsparcia?

Jasne ustalenia z wyprzedzeniem ułatwiają wszystko wszystkim. Zapytaj rodziców, czy są problemy zdrowotne wymagające ostrożności, takie jak problemy z oddychaniem, sercem lub krążeniem, padaczka, mała siła mięśni albo delikatna skóra. W takich przypadkach najpierw potrzebna jest rada lekarza lub terapeuty zajęciowego. Rodzice znajdą więcej o używaniu w domu w artykule Maskotka obciążeniowa dla twojego dziecka.

Włącz też personel wsparcia w szkole: osobę koordynującą dodatkowe wsparcie, na przykład pedagoga szkolnego lub specjalnego, albo szkolny zespół wsparcia. Krótko zapiszcie razem:

• dlaczego uczeń używa maskotki i jaki jest cel;
• kiedy i na jak długo;
• kto nadzoruje;
• kiedy wspólnie to ocenicie.

Amerykańska Akademia Pediatrii (AAP) zaleca, by przy terapiach sensorycznych wcześniej wyznaczyć cel, notować, co się obserwuje, i później to ocenić. Sprawdza się to także przy maskotce w klasie, bo pokazuje, co daje uczniowi. Jeśli po kilku tygodniach nie widzisz różnicy albo maskotka przestała sprawiać uczniowi przyjemność, rezygnacja z niej też jest dobrym wynikiem.

Jak zachować dobrowolność i bezpieczeństwo?

Oto jak używać maskotki obciążeniowej w klasie bezpiecznie i przyjemnie. To zawsze propozycja: uczeń sam decyduje, czy z niej skorzysta. Nigdy nie używaj jej jako kary ani po to, żeby dziecko siedziało spokojnie, i nie rób z niej nagrody, na którą uczeń musi najpierw zapracować. Nigdy nie owijaj ucznia maskotką i nigdy nie kładź jej na głowie, twarzy ani szyi.

Uczeń musi zawsze móc sam podnieść maskotkę i ją odsunąć. Nadzoruj i przerwij natychmiast, gdy uczeń okazuje opór lub dyskomfort. Zwracaj też uwagę na sygnały bez słów, takie jak odwracanie się, niepokój czy pocenie się. Wszystkie podstawowe zasady znajdziesz razem w artykule Czy maskotki obciążeniowe są bezpieczne?

Czy można dzielić maskotkę obciążeniową w klasie?

Najlepiej, gdy każdy uczeń korzystający z maskotki obciążeniowej ma własną, na przykład z domu. Jest to bardziej higieniczne, a uczeń czuje, że maskotka naprawdę do niego należy.

Czy kilku uczniów korzysta z tej samej maskotki, na przykład w cichym kąciku? Wtedy czyść ją regularnie zgodnie z metką z instrukcją pielęgnacji. Nie każdą maskotkę obciążeniową można prać w pralce. Pokrowiec, który można prać osobno, bardzo ułatwia dzielenie się maskotką. Sprawdź jednak, czy zamek jest dobrze zasunięty i czy uczniowie nie mają dostępu do wypełnienia. Czy w klasie krąży choroba zakaźna, na przykład grypa żołądkowa? Wtedy na pewien czas wyłącz maskotkę z użycia, aż ją wyczyścisz.

A w placówkach opieki nad dziećmi?

W żłobkach wiele dzieci ma mniej niż 3 lata. Maskotka obciążeniowa nie jest odpowiednia dla tego wieku: maskotki z wypełnieniem granulatem nie są przeznaczone dla dzieci poniżej 36 miesięcy. Dotyczy to również flamandzkiej instapklas, najmłodszej klasy przedszkolnej, w której część dzieci nie ma jeszcze 3 lat. W przypadku najmłodszych dzieci w żłobkach VeiligheidNL, holenderski instytut bezpieczeństwa konsumentów, również odradza duże pluszowe zabawki w łóżku, a we Flandrii to samo mówi Opgroeien, flamandzka agencja ds. dzieci i młodzieży.

W świetlicy po lekcjach maskotka obciążeniowa jak najbardziej może mieć swoje miejsce, na tych samych zasadach co w klasie. Nigdy nie używaj jej podczas drzemki, a jeśli dziecko zaśnie, zabierz ją. Więcej o używaniu w placówkach opieki nad dziećmi i w opiece przeczytasz w artykule Maskotka obciążeniowa w opiece i terapii zajęciowej.